Propaan vs butaan en veilig gebruik van gasflessen

Propaan of butaan kiezen

Propaan is de aangewezen keuze voor koud weer: volgens de ANWB blijft het bruikbaar tot −42 °C. Let wel op de rest van de installatie: gasslangen zijn doorgaans slechts tot −30 °C ontworpen.

Butaan is in de praktijk onder circa 4 °C niet meer bruikbaar. Truma noemt butaan ongeschikt voor verwarmen, zeker onder 10 °C. Een te hoog butaanaandeel kan verwarmingsstoringen veroorzaken, waaronder E 112 H.

In Noord-Europa vullen gasvulstations flessen met propaan; in Zuid-Europa vind je vooral butaan. Meegebracht gas uit een warm land kan daardoor tijdens een winterreis problemen geven bij koken en verwarmen.

LPG is een mengsel van propaan en butaan. Volgens de ANWB is het geschikt voor camperapparatuur, maar het butaan kan onder winterse omstandigheden in gasleidingen condenseren en problemen veroorzaken.

Gasflessen kiezen en laten vullen

Een merkloze DIN-koopfles kun je bij gasvulstations laten vullen. Volgens de ANWB kan dat in alle EU-landen. Er bestaat daarentegen geen gasfles die je overal in Europa kunt omruilen.

Bij een koopfles ben je zelf verantwoordelijk voor de keuring. Bij een statiegeldfles regelt de producent dit. De goedkeuringstermijn is minimaal tien jaar, soms langer. De herkeuringsdatum staat meestal op een ring onder de gaskraan of op een etiket.

Een omruilfles hoort in Nederland te worden omgewisseld voor een goedgekeurde fles, niet te worden bijgevuld.

Een LPG-gasfles mag volgens de ANWB niet bij een Nederlands tankstation worden gevuld, ook niet met een 80%-vulinrichting. Gespecialiseerde gasvulstations bieden wel mogelijkheden om LPG-tanks te vullen.

Veilige plaatsing en vulling

Gebruik uitsluitend rechtopstaande flessen met gasafname uit de gasfase. Gebruik een fles nooit liggend of ondersteboven: dan kan vloeibaar gas via de kraan naar de apparatuur stromen. Flessen met vloeistofafname, zoals heftruckflessen, zijn verboden omdat ze de installatie kunnen beschadigen.

Vul flessen maximaal 80%. De ruimte erboven is nodig voor de dampfase. Gewone flessen worden op gewicht gevuld; tankflessen hebben een 80%-vulbegrenzer. Overvulling kan vloeibaar gas in lagedrukdelen brengen. Een overvulde fles kan in de zon afblazen of zelfs openbarsten.

Houd losse, niet-aangesloten flessen dicht en voorzie ze van een beschermkap. Volgens de ANWB mag een fles liggend worden vastgezet en vervoerd, maar moet deze vóór aansluiting of gebruik weer rechtop staan.

De gaskast moet bodemventilatie hebben, omdat gas zwaarder is dan lucht. Dek deze openingen nooit af en gebruik de gaskast niet als bergruimte.

Wat eerst controleren

Bij problemen met koken of verwarmen in koud weer:

• Controleer of de fles propaan, butaan of een mengsel bevat.
• Houd rekening met de temperatuurgrens van de gasslang.
• Controleer of de fles rechtop staat.
• Controleer of alle ventilatieopeningen vrij zijn.
• Bekijk de datum en toestand van de gasslang en drukregelaar.

De drukregelaar moet passen bij de werkdruk van de apparatuur. Moderne camperapparatuur werkt doorgaans op 30 millibar; bij oudere producten komt 50 millibar voor. Raadpleeg bij twijfel de typeplaatjes en laat een vakman de geschiktheid beoordelen.

Ventilatie en onderhoud

Zorg altijd voor toevoer van verse lucht, vooral tijdens het koken. Slecht werkende branders en onvoldoende ventilatie kunnen koolmonoxidevergiftiging veroorzaken. Gebruik het kooktoestel niet als verwarming.

Controleer af en toe of de rookgasafvoer goed vastzit en onbeschadigd is. Houd ook ventilatieopeningen onder keuken, koelkast en kachel vrij.

De ANWB adviseert de oranje gasslang en drukregelaar jaarlijks te controleren en uit voorzorg elke vijf jaar te vervangen, eerder bij slijtage. Gebruik geen slang zonder datum. Scheurtjes, uitdroging en slijtage zijn redenen voor vervanging.

Wanneer een vakman inschakelen

Schakel voor werkzaamheden aan de gasinstallatie een vakman in, zeker bij beschadigingen, vermoedelijke lekkage of aanhoudende storingen. Laat volgens het ANWB-advies de installatie iedere twee jaar controleren. Daarbij horen gasdichtheid, thermokoppels, gaskranen, rookgasafvoer, ventilatieopeningen en de werking van de gasapparatuur. Branders worden zo nodig schoongemaakt of vervangen.